Uit: de research voor mijn historische roman De vrouw met de schelp

In de middeleeuwse herbergen was het gewoon dat men het bed met vreemden deelde. Men sliep naakt. Een Poolse officier in Zweden vertelde terloops dat hij de kamer moest delen met twee meisjes die zich volledig ontkleedden in zijn aanwezigheid alvorens naar bed te gaan. Een Franse generaal in Baden sliep op een kamer waar twee naakte meisjes van 19 jaar in bed lagen (wright, Warm, p. 125).

Zo kunnen tientallen bewijsplaatsen worden aangevoerd waaruit blijkt dat het om een gewoonte gaat. In een der dialogen uit de Colloquia beschrijft Erasmus hoe men zich in de Duitse gasthoven uit- en aankleedde in het bijzijn van iedereen, ongeacht de sekse. Dan legde men zich naakt te bed. Zelfs in sommige kloosterorden was het naaktslapen de gewoonte. Dit gebruik was zo algemeen dat de persoon die in de zestiende eeuw zijn daghemd zou aangehouden hebben om naar bed te gaan, ervan verdacht werd een ziekte of een lichamelijke misvorming te hebben.

In de 16de-17de eeuw veranderde deze gewoonte heel geleidelijk.

In De civilitate morum puerorum libellus van Erasmus (1526) is er geen sprake van nachtkledij, maar wel van het bedekt houden van het lichaam. Kinderen moeten bij het ontkleden en het in bed liggen met anderen ‘de schroomvalligheid indachtig zijn’ (memor verecundiae), dat wil zeggen. het lichaam voldoende bedekt houden.

Men leert de naaktheid, ook wanneer zij functioneel verantwoord is, opmerken bij anderen en bij zichzelf. Van belang is ook de psychologische motivering van de beleefdheidsformule: door de aanblik van het eigen lichaam mag men de andere niet in verwarring brengen.

Een volgende fase in deze ontwikkeling is het dragen van een nachthemd. Marguerite de Navarre vermeldt als curiosum in haar Heptaméron (1559) over slaapklederen voor vrouwen. In de zestiende eeuw krijgt deze luxe een zekere verspreiding in de toonaangevende standen.

Als je op de hoogte wilt blijven van mijn blogs schrijf je dan in voor een abonnement